Επικαιρότητα Ευρωπαική Ένωση

Σκληρό παζάρι στις Βρυξέλλες για τον διάδοχο του Γιούνκερ

Δες πριν ταξιδέψεις… Δεμένα τα πλοία στα λιμάνια την Τετάρτη

Σε εξέλιξη είναι η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ για την επιλογή του διαδόχου του Γιούνκερ στην προεδρία της Κομισιόν, αλλά και για την αντικατάσταση των επικεφαλής των υπόλοιπων ευρωπαϊκών θεσμών. Οι διαπραγματεύσεις είναι σκληρές, καθώς για πρώτη φορά δείχνει να αμφισβητείται επισήμως η γερμανική κυριαρχία, και οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναζητούν έναν κοινά αποδεκτό συμβιβασμό.

Η σημερινή έκτακτη Σύνοδος γίνεται μετά το ναυάγιο της τακτικής Συνόδου την περασμένη εβδομάδα, στην οποία οι ηγέτες των κρατών-μελών της ΕΕ δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε κοινά αποδεκτές υποψηφιότητες. Κατάφεραν, ωστόσο, να αποδυναμώσουν την υποψηφιότητα του Βέμπερ, του εκλεκτού της Μέρκελ για την προεδρία της Κομισιόν.

Η επιλογή των προσώπων για τις κορυφαίες θέσεις της ΕΕ είναι πλέον ένα δύσκολο παζλ, καθώς η πλειονότητα των Ευρωπαίων ηγετών ζητά τα πρόσωπα αυτά να γεφυρώνουν τις διαφορές Βορρά-Νότου και Ανατολής-Δύσης. Θέμα υπάρχει όμως και με την εκπροσώπηση των γυναικών στα τέσσερα κορυφαία ευρωπαϊκά αξιώματα, καθώς εκτός από την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Γιούνκερ), κρίνονται η προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (Τουσκ), η θέση του επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας (Μογκερίνι), η προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Ντράγκι) και η προεδρία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ταγιάνι).

Με το μαχαίρι στον λαιμό

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο πιεστική από το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεδριάσει, με την νέα σύνθεσή του, για πρώτη φορά την Τρίτη, στο Στρασβούργο, και χρειάζεται απαραιτήτως έναν πρόεδρο. Με βάση όμως τα νέα δεδομένα, για να βρεθεί αυτό το πρόσωπο, θα πρέπει πρώτα να υπάρξει συναίνεση στο ποιος θα διαδεχθεί τον Γιούνκερ στην προεδρία της Επιτροπής.

Η σημερινή Σύνοδος είναι η τρίτη απόπειρα των Ευρωπαίων ηγετών να καταλήξουν σε πρόσωπα κοινής αποδοχής και, επειδή είναι αποφασισμένοι να δώσουν λύση, έχουν προβλέψει συνεδρίαση και για το πρωί της Δευτέρας. Με την Γαλλία και την Γερμανία να διαφωνούν,  όχι μόνον για τα πρόσωπα, αλλά και για τον τρόπο επιλογής, η Σύνοδος αναμένεται να τραβήξει, παρά τις συμβιβαστικές προτάσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι.

Οι συνομιλίες «δεν θα είναι εύκολες» δήλωσε προσερχόμενη στην Σύνοδο η ‘Αγγελα Μέρκελ, για να προσθέσει ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των ηγετών θα είναι περίπλοκες. Ας βρούμε τους τρεις απόψε και συζητάμε αργότερα για τον διάδοχο του Ντράγκι στην ΕΚΤ είπε από την πλευρά του ο Μακρόν, επιμένοντας ότι τα πρόσωπα που θα προταθούν για τα τέσσερα κορυφαία αξιώματα της ΕΕ «θα πρέπει να είναι δύο άνδρες και δύο γυναίκες».

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο αρχικός σχεδιασμός ήταν η επιλογή να γίνει με το σύστημα των κορυφαίων υποψηφίων (Spitzenkandidat), το οποίο υποστήριξε η Μέρκελ. Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, ο επικεφαλής της ΚΟ με την μεγαλύτερη δύναμη στο Ευρωκοινοβούλιο, στην προκειμένη περίπτωση ο Γερμανός ευρωβουλευτής Μάνφρεντ Βέμπερ, θα αναλάμβανε την προεδρία της Κομισιόν, αφού το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα κατέλαβε τις περισσότερες έδρες στις τελευταίες ευρωεκλογές.

Με το σύστημα αυτό αντέδρασε, ωστόσο, ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν, υποστηρίζοντας ότι οι κορυφαίες θέσεις των ευρωπαϊκών θεσμών θα πρέπει να πληρωθούν από προσωπικότητες που να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του θεσμού και όχι απλώς να εκφράζουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Καθοριστικό ρόλο πάντως στην ανατροπή αυτού του συστήματος έπαιξε και η αλλαγή της πολιτικής γεωγραφίας στο νέο Ευρωκοινοβούλιο, όπου παραδοσιακά ΕΛΚ και Σοσιαλδημοκράτες είχαν την πλειοψηφία να επιβάλουν τις προτάσεις τους.

Πολιτική αλλαγή στην Κομισιόν

Οι προηγούμενες απόπειρες των Ευρωπαίων ηγετών έβγαλαν τον Βέμπερ από το κάδρο των διαδόχων του Γιούνκερ, καθώς οι Σοσιαλδημοκράτες αρνήθηκαν να ψηφίσουν τον εκλεκτό της Μέρκελ. Στην συνέχεια δημιουργήθηκε ένα κλίμα για άλλον υποψήφιο από το ΕΛΚ, με τον Ισπανό πρωθυπουργό μα τάσσεται αρχικά υπέρ μιας τέτοιας λύσης. Από την Οζάκα, ωστόσο, ο Σάντσεθ ζήτησε να υπάρξει μια πολιτική αλλαγή στην προεδρία της Κομισιόν, την οποία συνήθως αναλάμβανε η κεντροδεξιά. Την ίδια ώρα η πλάστιγγα ήδη έγερνε υπέρ του Ολλανδού σοσιαλιστή Φρανς Τίμερμανς και ο Τουσκ ανακοίνωνε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι κοντά σε συμφωνία.

Με τον Τίμερμανς, ωστόσο, υπάρχει ένα πρόβλημα, καθώς δεν είναι αρεστός στις ανατολικές χώρες της ΕΕ, ιδιαίτερα στην Ουγγαρία και την Πολωνία, εξαιτίας του ρόλου που διαδραμάτισε στις έρευνες κατά των  κυβερνήσεών τους για παραβίαση του κράτους δικαίου. Στο θέμα αναφέρθηκε με την άφιξή του στην Σύνοδο ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Όρμπαν, χαρακτηρίζοντας «ιστορικό λάθος» την εκλογή του Τίμερμανς. Νωρίτερα είχε στείλει μάλιστα και επιστολή διαμαρτυρίας στον πρόεδρο του ΕΛΚ, παρά το γεγονός ότι έχει ανασταλεί η συμμετοχή του κόμματός του στον κεντροδεξιό ευρωπαϊκό συνασπισμό.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ φέρεται πάντως να πρότεινε το κεντροαριστερό πολιτικό μπλοκ να αναλάβει την προεδρία της Κομισιόν (Τίμερμανς),  οι κεντρώοι, στους οποίος περιλαμβάνεται και το κόμμα του Μακρόν την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και το ΕΛΚ τις θέσεις του επικεφαλής του Ευρωκοινοβουλίου και του οργάνου Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ. Ο αντικαταστάτης του Ντράγκι στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορεί να περιμένει, όπως είπε, άλλωστε, προσερχόμενος στην Σύνοδο, ο Μακρόν.