Ιστορία Κόσμος

Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Η κόντρα των δυο «γειτόνων» είναι σκληρή και έχει ξεκινήσει πριν από πολλά πολλά χρόνια
Η είδηση δεν έσκασε σαν βόμβα. Προετοιμαζόταν από καιρό και φαινόταν. Η Φιλανδία, θα υποβάλει αίτημα για ένταξη της στο ΝΑΤΟ, εγκαταλείποντας έτσι μια ουδετερότητα που είχε από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Βέβαια η ουδετερότητα αυτή είχε εγκαταλειφθεί ουσιαστικά, από το 1995, όταν τόσο Η Φιλανδία, όσο και η Σουηδία (η οποία παρεμπιπτόντως δεν έχει διεξάγει πόλεμο τα τελευταία 200 χρόνια), μεταπήδησαν στη στρατιωτική μη ευθυγράμμιση όταν εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η ένταξη όμως της Φιλανδίας στο ΝΑΤΟ – όπως και της Σουηδίας – αναμένεται να προκαλέσει το αμέσως επόμενο και πιο εύφλεκτο σημείο τριβής με τη Ρωσία σε παγκόσμια κλίμακα.

Οι Ρώσοι έχουν δηλώσει επανειλημμένα, απειλώντας ακόμη και με εισβολή ή με χρήση πυρηνικών πως σε καμία περίπτωση δεν θέλουν τα κοινά τους σύνορα με τη Φιλανδία που έχουν μήκος 1300 χιλιομέτρων να γίνουν κοινά σύνορα με το ΝΑΤΟ.

Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες
Να έχουν το ΝΑΤΟ δηλαδή στο «μαλακό υπογάστριο» τους. Όμως εάν η Φιλανδία ή η Σουηδία γίνουν (όπως όλα δείχνουν) μέλη του ΝΑΤΟ και η Ρωσία τους επιτεθεί αυτόματα μπαίνουν κάτω από το άρθρο 5 της συμμαχίας που λέει ότι «επίθεση σε ένα μέλος του ΝΑΤΟ, είναι επίθεση κατά όλων των συμμάχων». Φανταστείτε τι θα γίνει εάν η Ρωσία επιτεθεί στην Φιλανδία. Αυτό που βλέπουμε να γίνεται στην Ουκρανία θα είναι «νηπιαγωγείο» μπροστά σε αυτό που αναμένεται να συμβεί.

Σχέσεις μίσους
Αν και γείτονες, Ρωσία και Φιλανδία έχουν μια έντονα διαταραγμένη σχέση με πολύ μίσος και αιματηρούς πολέμους. Η Φιλανδία αποτελούσε για αιώνες το ανατολικό τμήμα της Σουηδικής Αυτοκρατορίας, μέχρι το 1809.

Τη χρονιά εκείνη, η τσαρική Ρωσία επιδιώκοντας να προστατέψει την πρωτεύουσά της Αγία Πετρούπολη από την επιθετικότητα των Σουηδών, κατέκτησε τη Φιλανδία και τη μετέτρεψε σε τμήμα της Αυτοκρατορικής Ρωσίας, με αυτεξούσιο όμως πολίτευμα.

Μέχρι και το τέλος του 19ου αιώνα η Φιλανδία απολάμβανε ευρείας αυτονομίας ώσπου η Ρωσία προσπάθησε να την εντάξει στο κεντρικό της σύστημα διακυβέρνησης στα πλαίσια του προγράμματος δημιουργίας ενός ρωσοκεντρικού κράτους, κράτους με κυρίαρχο το ρόλο του σλαβικού στοιχείου.

Το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η ήττα της Ρωσίας σε αυτόν και η ταυτόχρονη έκρηξη της Ρωσικής Επανάστασης έδωσαν στη Φιλανδία την ευκαιρία για ανεξαρτησία. Στις 6 Δεκεμβρίου του 1917 η Βουλή της Φιλανδίας ανακήρυξε την ανεξαρτησία της χώρας. Η επαναστατική κυβέρνηση των Μπολσεβίκων, προέβη τρεις εβδομάδες αργότερα σε αναγνώριση της νέας φινλανδικής κυβέρνησης.

Φιλανδία και Σοβιετική Ένωση
Και φτάνουμε στα χρόνια που η Ρωσία έπαψε να υπάρχει και τη θέση της πήρε η Σοβιετική Ένωση. Τότε πραγματικά οι σχέσεις των δυο χωρών δοκιμάστηκαν με αποκορύφωμα τον Σοβιετικο – Φιλανδικό πόλεμο. Την αρχή έκαναν οι Φιλανδοί. Το 1918 και το 1919, Φιλανδοί εθελοντές εξαπέλυσαν δύο ανεπιτυχείς στρατιωτικές επιχειρήσεις διείσδυσης κατά μήκος των σοβιετικών συνόρων.

Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Το 1920 Φιλανδοί κομμουνιστές εγκατεστημένοι στη Ρωσία επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον Φιλανδό, πρώην αρχηγό της Λευκής Φρουράς της Φινλανδίας (υποστηρικτών του τσάρου στον ρωσικό εμφύλιο με τους μπολσεβίκους), στρατηγό Εμίλ Μάνερχαϊμ.

Τελικά στις 14 Οκτωβρίου 1920 η Φιλανδία και η Σοβιετική Ένωση υπέγραψαν τη Συνθήκη του Τάρτου, που καθιέρωνε τα σύνορα μεταξύ των δυο χωρών. Το 1931 το Κομμουνιστικό Κόμμα της Φιλανδίας κηρύχθηκε παράνομο και το ακροδεξιό Κίνημα «Λάπουα» επιδόθηκε σε θηριωδίες και πράξεις βίας εναντίον των κομμουνιστών.

Οι Σοβιετικοί από το 1930 και μετά ήθελαν να προστατεύσουν από τον κίνδυνο κάποιας επίθεσης το Λένινγκραντ (πρώην Αγία Πετρούπολη) που βρισκόταν πολύ κοντά στα σύνορα με τη Φιλανδία.

Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Έτσι θεώρησαν ότι έπρεπε να καταλάβουν εδάφη περιφερειακά της πόλης για να δώσουν στρατηγικό βάθος στην άμυνα της. Το 1938 οι Φιλανδοί ενημερώθηκαν από τους Σοβιετικούς για έναν πιθανό πόλεμο με τη ναζιστική Γερμανία και τους ζήτησαν να τους εκμισθώσουν κάποια νησιά στον Κόλπο της Φινλανδίας κατά μήκος των ακτών κοντά στο Λένινγκραντ, προκειμένου να προστατευθεί η πόλη. Η φιλανδική κυβέρνηση απέρριψε αυτή την πρόταση.

Έναν χρόνο αργότερα η Σοβιετική Ένωση προσκάλεσε στη Μόσχα αντιπρόσωπο της Φινλανδίας για διαπραγματεύσεις. Την σοβιετική πλευρά απασχόλησε κυρίως η εγγύτητα του Λένινγκραντ στα σύνορα. Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Ο Στάλιν φέρεται να είπε: «Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για τη γεωγραφία, όπως εσείς …Δεδομένου ότι το Λένινγκραντ δεν μπορεί να μετακινηθεί, θα πρέπει να απομακρύνουμε τα σύνορα από αυτό.», οπότε και ζήτησε μεταξύ άλλων την απομάκρυνση των συνόρων σε βάθος 90χλμ. μέσα στο φινλανδικό έδαφος, προκειμένου να μην μπορεί η πόλη να βληθεί από εχθρικό πυροβολικό.

Ζήτησε επίσης να αποστρατικοποιήσουν και οι δυο χώρες τον Ισθμό της Καρελίας, και να μισθώσει η ΕΣΣΔ για μια περίοδο 30 χρόνων, στη Φινλανδία την χερσόνησο Χάνκο προκειμένου οι Σοβιετικοί να εγκαταστήσουν ναυτική βάση. Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Σαν αντάλλαγμα οι Σοβιετικοί παραχώρησαν στη Φιλανδία εδάφη της ανατολικής Καρελίας, των οποίων το μέγεθος ήταν ίσο με τα εδάφη που θα έχαναν. Οι Φιλανδοί αρνήθηκαν, οι δυο χώρες άρχισαν να κινητοποιούν τα στρατεύματα τους στα σύνορα, ο πυρετός ανέβαινε και στις 13 Νοεμβρίου 1939 οι Φιλανδοί διπλωμάτες εγκατέλειψαν τη Μόσχα.

Η αφορμή του πολέμου

Οι σχέσεις των δυο χωρών ήταν στο ναδίρ και ο πόλεμος μεταξύ τους ήταν κάτι περισσότερο από σίγουρος. Στις 26 Νοεμβρίου ένα σοβιετικό συνοριακό φυλάκιο στο χωριό Μαϊνίλα επλήγη με πυρά πυροβολικού από αγνώστους, σύμφωνα με σοβιετικές αναφορές, προκαλώντας το θάνατο τεσσάρων και τον τραυματισμό εννέα Σοβιετικών συνοριακών φρουρών. Ο Σοβιετικός υπουργός Εξωτερικών Βιατσεσλάβ Μολότοφ άδραξε την ευκαιρία, απέδωσε την επίθεση στο φιλανδικό πυροβολικό και απαίτησε η Φιλανδία να απολογηθεί.

Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Επίσης απαίτησε η Φιλανδία να μετακινήσει τις δυνάμεις της 20 χιλιόμετρα από τη συνοριακή γραμμή. Η Φινλανδία αρνήθηκε κάθε ευθύνη, απέρριψε τις σοβιετικές απαιτήσεις και στις 30 Νοεμβρίου οι Σοβιετικοί εισέβαλαν στη χώρα με 21 μεραρχίες και συνολικό στρατό 450 χιλιάδες άνδρες.

Ο πόλεμος

Ήταν μια σύγκρουση του Δαυίδ με τον Γολιάθ. Οι Σοβιετικοί ανέμεναν μια άνετη νίκη μέσα σε λίγες εβδομάδες. Όμως οι εκκαθαρίσεις του Στάλιν στον στρατό, στα τέλη της δεκαετίας του ΄30 είχαν αποδιοργανώσει το στράτευμα. Από τον Κόκκινο Στρατό είχαν αποψιλωθεί 36.371 αξιωματικοί και είχαν αναπληρωθεί με την προαγωγή… στρατιωτών σε ηγήτορες.

Η γρήγορη και κεραυνοβόλα επέλαση δεν ήρθε. Οι Φιλανδοί εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο τα δάση και τη γεωγραφία της χώρας τους που ουσιαστικά ήταν αδιάβατη με αφιλόξενο έδαφος, χιόνι, και μη ασφαλτοστρωμένους δρόμους που γινόντουσαν λάσπη.

Αποφάσισαν να μη δράσουν λοιπόν σαν τακτικός στρατός και να αντιπαρατεθούν στη τεράστια δύναμη των Σοβιετικών, αλλά έκαναν έναν πανέξυπνο ανταρτοπόλεμο με τρομερούς ελεύθερους σκοπευτές. Τότε ήταν που για πρώτη φορά  (προκειμένου να καθυστερούν τις φάλαγγες με τα τανκς) χρησιμοποιήθηκε η «βόμβα μολότοφ».

Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Όλες οι Σοβιετικές επιθέσεις η μια μετά την άλλη αποκρούονταν με τεράστιες απώλειες και για τις δυο πλευρές. Μόνο που οι Σοβιετικοί μπορούσαν να τις αναπληρώσουν, οι Φιλανδοί όμως όχι.

Την Τρίτη εβδομάδα του πολέμου, ο Στάλιν ήταν έξαλλος. Ο Κόκκινος Στρατός βρισκόταν μπροστά στην ταπείνωση. Όμως οι Σοβιετικοί στρατηγοί άρχισαν σιγά σιγά να μαθαίνουν από τα παθήματα τους και να αλλάζουν τις τακτικές τους όχι όμως και τη δύναμη πυρός τους. Την ίδια στιγμή τα πολεμοφόδια τελείωναν στους Φιλανδούς.

Πλέον στις 11 Φεβρουαρίου οι Σοβιετικοί έπειτα από τη λυσσαλέα αντίσταση των εξαντλημένων Φιλανδών, άρχισαν να προελαύνουν και ένα προς ένα τα προπύργια των υπερασπιστών κατέρρεαν. Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Κατά τα τέλη Φεβρουαρίου, έγινε σαφές ότι οι φινλανδικές δυνάμεις πλησίαζαν το όριο της εξάντλησης. Για τους Σοβιετικούς, οι απώλειες ήταν μεγάλες. Η κατάσταση ήταν πηγή πολιτικής ντροπής για το Σοβιετικό καθεστώς και υπήρχε κίνδυνος αγγλογαλλικής παρέμβασης.

Με την άνοιξη να πλησιάζει, οι Σοβιετικές δυνάμεις ρίσκαραν να κολλήσουν στα δάση. Ο Φιλανδός Υπουργός Εξωτερικών Βέινε Τάνερ έφτασε στη Στοκχόλμη στις και διαπραγματεύθηκε τους όρους της ειρήνης με τους Σοβιετικούς μέσω των Σουηδών.

Στις 9 Μαρτίου, η φινλανδική στρατιωτική κατάσταση ήταν απελπιστική καθώς τα στρατεύματα αντιμετώπιζαν βαριές απώλειες. Τα πυρομαχικά είχαν εξαντληθεί. Η φινλανδική κυβέρνηση, δεν είχε άλλη επιλογή από το να αποδεχθεί τους Σοβιετικούς όρους.

Οι όροι

Ο πόλεμος είχε διάρκεια 105 ημέρες. Οι όροι για τους Φιλανδούς ήταν δυσβάσταχτοι και κατά πολύ χειρότεροι από εκείνους που τους είχαν προτείνει οι Σοβιετικοί πριν την έναρξη του πολέμου. Οι απώλειες για τους Φιλανδούς ήταν 26 χιλιάδες άνθρωποι και 43 χιλιάδες τραυματίες ενώ για τους Σοβιετικούς ( με βάση τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το 2013 το «Ρωσικό κρατικό στρατιωτικό αρχείο») οι απώλειες ήταν 168 χιλιάδες νεκροί και αγνοούμενοι.

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος

Το ανάποδο έμελλε να συμβεί μετά την έναρξη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Στις 26 Ιουνίου 1941, τέσσερις ημέρες μετά την εισβολή του Άξονα στη Σοβιετική Ένωση, η Φινλανδία κήρυξε τον πόλεμο εναντίον της ΕΣΣΔ ως σύμμαχος της Γερμανίας. Ρωσία: Η κόντρα με την Φιλανδία κρατάει αιώνες

Οι περισσότεροι Φιλανδοί εθελοντές που πολέμησαν εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης στο πλευρό των ναζί, δεν επέστρεψαν ποτέ στη χώρα τους.

Η ουδετερότητα

Η Φινλανδία υπέγραψε Συμφωνία Φιλίας, Συνεργασίας και Αμοιβαίας Βοήθειας με τη Ρωσία το 1948, παγιώνοντας έναν βαθμό οικονομικής και πολιτικής εξάρτησης και μένοντας απομονωμένη στρατιωτικά από τη δυτική Ευρώπη. Από τότε και μέχρι την κατάρρευση της ΕΣΣΔ το σύμφωνο ήταν σε ισχύ.

Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης οι Φιλανδοί δειλά στην αρχή και κανονικά πλέον τονίζουν ότι θέλουν να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια μαζί με τους Σουηδούς συμμετέχουν όλο και πιο συχνά σε ασκήσεις της συμμαχίας έστω και εάν δεν είναι μέλη.

ΠΗΓΗ in.gr