Διάστημα

Γιατί ο πλανήτης Άρης είναι ξεχωριστός

Γιατί ο πλανήτης Άρης είναι ξεχωριστός

Ο Έλληνας μηχανικός διαστήματος, Γιώργος Τσακυρίδης, που εργάστηκε σε αποστολή της NASA, μιλά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στα τέλη του Ιουλίου, σε τρία ξεχωριστά επιστημονικά άρθρα, ανακοινώθηκαν τα πρώτα συμπεράσματα της αποστολής του InSight της NASA στον Άρη. Για πρώτη φορά η ανθρωπότητα καταφέρνει να κοιτάξει στο εσωτερικό ενός άλλου πλανήτη, να τον χαρτογραφήσει και να χρησιμοποιήσει αυτή τη γνώση για να κατανοήσει καλύτερα και την ιστορία της Γης. Ο Γιώργος Τσακυρίδης είναι ο Έλληνας μηχανικός διαστήματος που εργάστηκε στην κατασκευή του τρυπανιού που προσεδαφίστηκε στον κόκκινο πλανήτη και μας προσέφερε αυτές τις πολύτιμες πληροφορίες.

«Ο ρομποτικός προσεδαφιστής InSight, ο οποίος πάτησε τον κόκκινο πλανήτη τον Νοέμβριο του 2018, αποσκοπεί σε μια διεξοδική μελέτη του εσωτερικού του Άρη, μέσω μιας πλειάδας επιστημονικών φορτίων. Σε περίπου δυο χρόνια λειτουργίας ο γεωλογικός σταθμός έχει συλλέξει δεδομένα που αφορούν την σεισμική δραστηριότητα και την αξονική ταλάντωση του Άρη. Στόχος της επιστημονικής ομάδας είναι η αποκρυπτογράφηση της εσωτερικής δομής του πλανήτη» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τσακυρίδης. «Σε αντίθεση με τους δορυφόρους, ένας προσεδαφιστής ή ένα rover πραγματοποιούν μετρήσεις επί τόπου. Το InSight όμως, δεν έχει την δυνατότητα κίνησης, όπως ο Curiosuty και η Persy (άλλες αποστολές της NASA).

Οι διαστημικές αποστολές διαμορφώνονται κ σχεδιάζονται με βάση τα επιστημονικά ερωτήματα που επιχειρούν να απαντήσουν. Συνήθως χρησιμοποιούμε rovers όταν επιθυμούμε να ψάξουμε για ζωή και να έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες που βρίσκονται στο έδαφος. Σίγουρα τα κινούμενα ρομποτάκια είναι περισσότερο εντυπωσιακά από ένα ακίνητο σκάφος, τόσο λειτουργικά, όσο και σχετικά με την διαδικασία της προσεδάφισης -αφού, προφανώς, δεν “προσγειώνουμε” στον Άρη» εξηγεί ο μόλις 36 ετών μηχανικός διαστήματος.

Από τις 4 έως τις 10 Οκτωβρίου, ο ΟΗΕ έχει ορίσει την παγκόσμια εβδομάδα Διαστήματος ως μια διεθνή γιορτή της επιστήμης, της τεχνολογίας και της συνεισφοράς τους στη βελτίωση της ανθρώπινης ζωής και ο κ. Τσακυρίδης έχει κάθε λόγο να αισθάνεται υπερήφανος. «Για εμένα, ως μέλος της ομάδας που δούλεψε για την κατασκευή του, το InSight αποτελεί και την πραγματοποίηση ενός ονείρου, ότι πιο κοντινό στο παιδικό μου όνειρο να γίνω αστροναύτης. Σαν εκείνα τα όνειρα που κάνεις παιδί́, όταν πιστεύεις πως θα αλλάξεις τον κόσμο».

Ο κ. Τσακυρίδης συνεργάστηκε συγκεκριμένα με την ομάδα της Γερμανικής Εταιρείας Διαστήματος (DLR) στην κατασκευή του τρυπανιού-θερμομέτρου με το ψευδώνυμο “τυφλοπόντικας” και ενώ η διαδρομή μέχρι τα αστέρια είναι μοναχική, η δουλειά που απαιτείται για να φτάσουμε εκεί, όπως ο ίδιος λέει, είναι αυστηρά ομαδική. «Η συμμετοχή μου σε αυτή την αποστολή με έφερε σε άμεση επαφή με το αίσθημα της ικανοποίησης, αλλά και της ευθύνης ενός τέτοιου εγχειρήματος. Προκλήσεις υπήρξαν πολλές, τόσο σε επιστημονικό επίπεδο, όσο και σε προσωπικό» λέει ο κ. Τσακυρίδης.

Ο “τυφλοπόντικας” δεν κατάφερε να φτάσει στον αρχικό στόχο των 3 μέτρων βάθος και σταμάτησε στα 40 εκατοστά. «Καθώς τεστάραμε το τρυπάνι, το 2015, ανακαλύψαμε πως για συγκεκριμένη σύσταση εδάφους (την οποία τότε θεωρήσαμε το χειρότερο δυνατό σενάριο) και κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες ατμοσφαιρικής πίεσης ο “τυφλοπόντικας” αδυνατεί να εισχωρήσει στο έδαφος στο επιθυμητό βάθος.

Δυστυχώς, το ατυχέστερο αυτό σενάριο αποτέλεσε τελικά μέρος της πραγματικότητας που συναντήσαμε τρία χρόνια αργότερα, το 2018, με τον InSight πλέον προσεδαφισμένο στην επιφάνεια του Άρη. Συνολικά μιλάμε για μια προσπάθεια χιλιάδων ανθρώπων, όλων των εθνικοτήτων και με διαφορετικά background, η οποία διήρκησε πάνω από 6 χρόνια. Σε μια εποχή που προάγει όλο και περισσότερο την ταχύτητα και το εφήμερο, είναι δύσκολο να μένεις πιστός στον στόχο σου.

Η ανταμοιβή (οποία και αν είναι αυτή) στον επιστημονικό κλάδο έρχεται μετά από πολύ κόπο και χρόνο και σίγουρα δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεση. Αυτές οι αποστολές βασίζονται στην ομαδική δουλειά, τη συνεργατικότητα και τη συλλογική προσπάθεια. Το one man show στην επιστήμη, δεν υπάρχει πια (αν υπήρξε ποτέ)» υπογραμμίζει ο Έλληνας μηχανικός διαστήματος.