Οι αυξημένες μεταναστευτικές αφίξεις στην Κρήτη απασχολούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία προετοιμάζει νέο μηχανισμό αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων. Παράλληλα, προβλέπει πρόσθετη χρηματοδότηση 25 εκατ. ευρώ για την Ανατολική Λιβύη και προωθεί σχέδια επιστροφών σε τρίτες χώρες
Στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για τη διαχείριση του μεταναστευτικού εντάσσονται πλέον με ιδιαίτερη έμφαση οι εξελίξεις στην Κρήτη, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί νέο πλαίσιο αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων και πρόσθετη χρηματοδότηση 25 εκατομμυρίων ευρώ για δράσεις στην Ανατολική Λιβύη.
Την ίδια ώρα, οι Βρυξέλλες εξετάζουν την ενίσχυση των μηχανισμών επιστροφής μεταναστών σε τρίτες χώρες, με την Ελλάδα να συμμετέχει στις σχετικές διεργασίες, ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της δυνατότητας προσωρινής αναστολής διαδικασιών ασύλου υπό εξαιρετικές συνθήκες.
Οι πρωτοβουλίες παρουσιάζονται σε επιστολή της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, ενόψει της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες.
Νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός για έκτακτες μεταναστευτικές κρίσεις
Σύμφωνα με την Καθημερινή, η πρόεδρος της Κομισιόν εξειδικεύει, σε εννεασέλιδη επιστολή με ημερομηνία 13 Οκτωβρίου 2026, την πρόταση για τη δημιουργία του European Emergency Response Framework, ενός ευρωπαϊκού πλαισίου αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία είχε παρουσιαστεί αρχικά τον Σεπτέμβριο, κατά την ομιλία της φον ντερ Λάιεν για την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στόχος είναι να αποκτήσουν τα κράτη-μέλη πρόσθετες δυνατότητες αντίδρασης όταν καταγράφονται αιφνίδιες ή μαζικές παράτυπες αφίξεις, οι οποίες ενδέχεται να δημιουργούν σοβαρά ζητήματα δημόσιας τάξης και εσωτερικής ασφάλειας.
Το νέο πλαίσιο σχεδιάζεται με φόντο τόσο τις εξελίξεις στην Κρήτη όσο και την πρόσφατη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα της Ισπανίας.
Στην επιστολή γίνεται αναφορά στο άρθρο 72 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη διευκρίνιση ότι ο υπό διαμόρφωση μηχανισμός δεν θα επηρεάζει τις εθνικές νομοθεσίες έκτακτης ανάγκης που στηρίζονται στη συγκεκριμένη διάταξη.
Το ελληνικό αίτημα για προσωρινή αναστολή του ασύλου
Η Αθήνα έχει ζητήσει από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να εξεταστεί η δυνατότητα λήψης έκτακτων μέτρων όταν ένα κράτος-μέλος βρίσκεται αντιμέτωπο με ιδιαίτερα αυξημένες μεταναστευτικές ροές.
Στο πρόσφατο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων, η ελληνική πλευρά επανέφερε την πρόταση για μηχανισμό που θα μπορούσε, υπό εξαιρετικές συνθήκες, να επιτρέπει ακόμη και προσωρινή αναστολή των διαδικασιών ασύλου.
Το αίτημα είχε διατυπωθεί και μετά την κρίση στη Θέουτα.
Ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εάν η νέα πρωτοβουλία θα περιλαμβάνει τη συγκεκριμένη δυνατότητα.
Η Κρήτη στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών εξελίξεων
Στο 19σέλιδο παράρτημα που συνοδεύει την επιστολή γίνεται ειδική αναφορά στις πρόσφατες μεταναστευτικές εξελίξεις στην Κρήτη και στη Θέουτα.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι δύο περιπτώσεις ανέδειξαν την ανάγκη για αποτελεσματικότερη ανταλλαγή πληροφοριών, πληρέστερη ανάλυση των εξελίξεων και ταχύτερη ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών μηχανισμών.
Η αναφορά στην Κρήτη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι νότιες ακτές του νησιού δέχονται αυξημένες μεταναστευτικές αφίξεις, με ιδιαίτερη πίεση στις τοπικές υποδομές υποδοχής και διαχείρισης.
Πρόσθετα 25 εκατ. ευρώ για την Ανατολική Λιβύη
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη συνεργασία με τη Λιβύη, την οποία η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτηρίζει κυριότερη χώρα αναχώρησης παράτυπων μεταναστών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όπως γνωστοποιείται στην επιστολή, έχει υπογραφεί πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 25 εκατομμυρίων ευρώ για την επέκταση δράσεων στην Ανατολική Λιβύη.
Τα κονδύλια προορίζονται για παρεμβάσεις που αφορούν:
Τη διαχείριση και επιτήρηση των συνόρων.
Την έρευνα και διάσωση.
Την αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης μεταναστών.
Σε ερώτηση της Καθημερινής σχετικά με την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας με τις αρχές της Ανατολικής Λιβύης και τη διάθεση της νέας χρηματοδότησης, η Κομισιόν επικαλέστηκε τη συνολική μείωση των παράτυπων αφίξεων στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι αφίξεις έχουν μειωθεί κατά 55% την τελευταία διετία και κατά περίπου 35% εντός του 2026.
Εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε ότι συνεχίζονται οι τεχνικές αποστολές και οι επαφές με τις λιβυκές αρχές, χωρίς ωστόσο να προσδιορίσει πώς ακριβώς θα κατανεμηθούν τα πρόσθετα κονδύλια ή πότε αναμένονται συγκεκριμένα αποτελέσματα.
Σχέδιο για Κέντρο Συντονισμού Θαλάσσιας Διάσωσης στη Βεγγάζη
Στις πρωτοβουλίες που εξετάζονται περιλαμβάνεται και η δημιουργία Κέντρου Συντονισμού Θαλάσσιας Διάσωσης στη Βεγγάζη.
Σύμφωνα με το παράρτημα της επιστολής, για την υλοποίηση του σχεδιασμού προβλέπεται συνδρομή της ευρωπαϊκής επιχείρησης IRINI και χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη.
Παράλληλα, εξετάζεται η περαιτέρω συμμετοχή της ευρωπαϊκής αποστολής EUBAM Libya, καθώς και η παροχή διμερούς υποστήριξης από κράτη-μέλη προς τις αρχές της Ανατολικής Λιβύης.
«Κόμβοι» επιστροφών σε τρίτες χώρες – Συμμετέχει και η Ελλάδα
Ένα ακόμη σημαντικό σκέλος του ευρωπαϊκού σχεδιασμού αφορά τη δημιουργία των λεγόμενων return hubs, δηλαδή εγκαταστάσεων επιστροφής μεταναστών σε τρίτες χώρες.
Η πρόεδρος της Κομισιόν επισημαίνει ότι ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός δημιουργεί το σχετικό νομικό πλαίσιο, ενώ ορισμένα κράτη-μέλη έχουν ήδη ξεκινήσει τις προπαρασκευαστικές διαδικασίες.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύει η Καθημερινή, η Ελλάδα συμμετέχει μαζί με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία σε ομάδα χωρών που διερευνά τη σύναψη συμφωνιών με τρίτα κράτη.
Μεταξύ των χωρών που εξετάζονται βρίσκονται η Ρουάντα και η Ουγκάντα, με επιδίωξη να καταστεί δυνατή η λειτουργία του πρώτου τέτοιου κέντρου εντός του 2027.
Πρόκειται, πάντως, για σχεδιασμό που βρίσκεται σε στάδιο διερεύνησης και όχι για ήδη λειτουργούσα δομή.
Στο 32% οι επιστροφές – Σχεδιάζεται ενίσχυση της Frontex
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην επιστολή, το συνολικό ποσοστό επιστροφών μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει στο 32%.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ζητά την επιτάχυνση των διαδικασιών και την ταχύτερη εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών κανόνων.
Παράλληλα, επαναφέρει την πρόταση για περαιτέρω ενίσχυση της Frontex, με αύξηση του μόνιμου προσωπικού και δημιουργία πρόσθετων επιχειρησιακών δυνατοτήτων.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ευρωπαϊκή εφεδρεία για τη φύλαξη των συνόρων και τις επιστροφές, δύναμη ταχείας αντίδρασης και κέντρο συντονισμού επιστροφών.
Η επιστολή δίνει επίσης έμφαση στην εφαρμογή του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών και στις επαφές με τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας.
ΠΗΓΗ neakriti.gr