Ο «Γερο-Λαδάς» από τον «Χριστό Ξανασταυρώνεται», ο τοκογλύφος, ο καταδότης και ο σκληρός χαρακτήρας που συχνά ενσάρκωσε, έκρυβαν πίσω τους έναν άνθρωπο με εντελώς διαφορετική διαδρομή. Έναν αριστερό καλλιτέχνη που γνώρισε την πείνα της Κατοχής, συμμετείχε στην Αντίσταση, υπέστη διώξεις για τις ιδέες του και παρέμεινε πιστός στην τέχνη του για περισσότερα από 35 χρόνια.
Η άφιξη στην Ελλάδα
Ο Δήμος ή Δημήτρης Σταρένιος γεννήθηκε σαν σήμερα στις 15 Σεπτεμβρίου 1909 στο Κάιρο.
Το 1932 εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα και ξεκίνησε τις σπουδές του στη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, όπου γρήγορα ξεχώρισε για το υποκριτικό του ταλέντο. Η πρώτη του εμφάνιση στη σκηνή ήρθε έναν χρόνο αργότερα, όταν συνεργάστηκε με τον θίασο της Αλίκης Θεοδωρίδου στην κομεντί του Μπέρνσταϊν «Ευτυχία».
Το έμφυτο ταλέντο και η αμεσότητα στην ερμηνεία του δεν άργησαν να αναγνωριστούν. Πολύ σύντομα άρχισε να δέχεται προτάσεις από σημαντικούς θιάσους της εποχής, ανοίγοντας τον δρόμο για μια μεγάλη θεατρική διαδρομή.
Η πορεία του στον κινηματογράφο ξεκίνησε το 1943, με έναν μικρό ρόλο στην ταινία «Μάγια η Τσιγγάνα» του Γιάννη Χριστοδούλου. Στα επόμενα χρόνια εξελίχθηκε σε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φυσιογνωμίες της μεγάλης οθόνης, συμμετέχοντας μέχρι το 1978 σε περισσότερες από 70 παραγωγές, ελληνικές και ξένες καθώς ήταν πολύγλωσσος.
«Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» (1957), «Ποτέ την Κυριακή» (1960), «Λέων της Σπάρτης» (1961), «Ο Τεν Τεν και το Χρυσόμαλλο Δέρας» (1961), «Αμέρικα Αμέρικα» (1963) και «Η Ζωή του Ωνάση» (The Greek Tycoon, 1978) είναι μερικές από τις ταινίες που συμμετείχε.
Ο «Γερο-Λαδάς» που πέρασε στο λεξιλόγιο των Ελλήνων
Όπως προαναφέρθηκε, για τους περισσότερους Έλληνες, το όνομά του είναι άμεσα συνδεδεμένο με έναν χαρακτήρα: τον περίφημο «Γερο-Λαδά» από το έργο του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται».
Ο φιλάργυρος και τσιγκούνης ήρωας που ενσάρκωσε με μοναδικό τρόπο ήταν τόσο πειστικός, ώστε το όνομα «Γερο-Λαδάς» πέρασε στην καθημερινή γλώσσα και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για να περιγράψει τον άνθρωπο που αγαπά υπερβολικά το χρήμα.
Η ερμηνεία του δεν περιορίστηκε μόνο στην τηλεοπτική σειρά του Βασίλη Γεωργιάδη. Ο Σταρένιος είχε ταυτιστεί με τον ρόλο ήδη από το θέατρο και τον κινηματογράφο, δημιουργώντας έναν χαρακτήρα που έμεινε διαχρονικός.
Ωστόσο, ο «Γερο-Λαδάς» δεν ήταν η μοναδική μεγάλη στιγμή της καριέρας του.
Η ατάκα για τους Γερμανούς που έμεινε στην ιστορία
Μία ακόμη ερμηνεία του που πέρασε στην ιστορία ήταν εκείνη στην ταινία «Η Χαραυγή της Νίκης» του Ντίμη Δαδήρα, παραγωγής 1971.
Στον ρόλο του ακούστηκε μία από τις πιο χαρακτηριστικές ατάκες της καριέρας του, η οποία έμεινε χαραγμένη στη μνήμη του κοινού: «Μας αγαπένε οι Γερμανοί, σαν φίλοι έρχονται».
Η ερμηνεία του ήταν τόσο πειστική, ώστε πολλοί ταύτισαν τον ηθοποιό με τον χαρακτήρα που υποδυόταν.
Ωστόσο, ο ίδιος δεν συμμεριζόταν ούτε στο ελάχιστο τα λόγια του ρόλου του. Ο Δήμος Σταρένιος ήταν αριστερός, είχε οργανωθεί στο ΕΑΜ κατά τη διάρκεια της Κατοχής και είχε βιώσει προσωπικά τις συνέπειες της γερμανικής κατοχής.
Το 1945 συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία του αντιστασιακού θιάσου «Ενωμένοι Καλλιτέχνες». Στον θίασο συμμετείχαν μεταξύ άλλων ο Αιμίλιος Βεάκης, ο Λυκούργος Καλλέργης, ο Θόδωρος Μορίδης, ο Τίτος Βανδής, ο Νάσος Κεδράκας, η Αλέκα Παΐζη, ο Μάνος Χατζηδάκις και ο Αλέξης Δαμιανός.
Η κατάρρευση πάνω στη σκηνή και οι απαγόρευσεις της Χούντας
Η πείνα της Κατοχής άφησε βαθύ αποτύπωμα στη ζωή του Δήμου Σταρένιου. Σε μια περίοδο ακραίων στερήσεων, ο ηθοποιός βρέθηκε να δίνει καθημερινή μάχη για την επιβίωση, με την έλλειψη τροφής να επηρεάζει ακόμη και την επαγγελματική του παρουσία στη σκηνή.
Σύμφωνα με μεταγενέστερες μαρτυρίες για τη ζωή του, χαρακτηριστική ήταν η στιγμή που κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της παράστασης «Απόψε θα γελάσουμε». Στο έργο, ο Σταρένιος υποδυόταν έναν χαρακτήρα που, σύμφωνα με την πλοκή, έπρεπε να σκοτώσει την αδελφή του επειδή εκείνη είχε ξεφύγει από τα κοινωνικά πρότυπα της εποχής. Μετά τον θεατρικό πυροβολισμό, όμως, ο ηθοποιός σωριάστηκε πάνω στη σκηνή.
Οι θεατές δεν αντιλήφθηκαν τι είχε συμβεί και θεώρησαν πως η πτώση αποτελούσε μέρος της παράστασης, με αποτέλεσμα να τον χειροκροτήσουν. Η πραγματικότητα ήταν διαφορετική: η ασιτία είχε εξαντλήσει τον οργανισμό του και οι δυνάμεις του τον είχαν εγκαταλείψει. Μεταφέρθηκε στον Σταθμό Πρώτων Βοηθειών, όπου συνήλθε, και την επόμενη ημέρα επέστρεψε κανονικά στο θέατρο.
Η αριστερή του ιδεολογία αποτέλεσε λόγο αποκλεισμού του στα χρόνια της δικτατορίας.
Για τη χούντα ο Δήμος Σταρένιος ήταν ένας «στιγματισμένος» καλλιτέχνης και η παρουσία του στον δημόσιο χώρο περιορίστηκε, με απαγορεύσεις σε κρατικές παραγωγές και παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου. Η λογοκρισία δεν σταμάτησε εκεί, αφού η χούντα έφτασε στο σημείο να μην επιτρέπει ούτε την προφορά του ονόματός του!
Χαρακτηριστικό περιστατικό ήταν όταν ο Φρέντυ Γερμανός αναφέρθηκε τυχαία στον ηθοποιό κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής εκπομπής. Οι υπεύθυνοι της λογοκρισίας έκοψαν τον ήχο στο σημείο όπου ακουγόταν το όνομα «Σταρένιος», αφήνοντας την εικόνα να δείχνει τον δημοσιογράφο να μιλά χωρίς να ακούγεται η αναφορά.
Η απόσυρσή του και το τέλος του
Ο Δήμος Σταρένιος αποσύρθηκε από το θεατρικό σανίδι το 1977 λόγω βαριάς αγγειοπάθειας.
Στη θεατρική του πορεία συνεργάστηκε με μερικούς από τους σημαντικότερους πρωταγωνιστές της Ελλάδας, όπως η Κατερίνα, η Μελίνα Μερκούρη, ο Μάνος Κατράκης, ο Τίτος Βανδής, ο Αλέκος Αλεξανδράκης, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, ο Δημήτρης Χορν και η Αλίκη Βουγιουκλάκη.
Σύζυγός του ήταν η ηθοποιός Νίνα Βαρβέρη. Οι δυο τους παρέμειναν μαζί μέχρι το τέλος της ζωής του, χωρίς να αποκτήσουν παιδιά.
Ο Δήμος Σταρένιος έφυγε από τη ζωή στις 23 Οκτωβρίου 1983 σε ηλικία 74 ετών, ενώ έναν χρόνο αργότερα θα φύγει από τη ζωή και η σύζυγός του.
ΠΗΓΗ protothema.gr