Οι παραδοσιακές entry-level θέσεις, που για δεκαετίες αποτελούσαν το πρώτο βήμα για τους νέους αποφοίτους, έχουν μειωθεί, ενώ ταυτόχρονα όλο και περισσότεροι έμπειροι εργαζόμενοι στρέφονται προς αυτές.
Η αγορά εργασίας του 2026 φαίνεται να έχει μπει σε μια βαθιά μεταβατική περίοδο. Οι αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη, η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και η γενικότερη οικονομική πίεση έχουν επηρεάσει όχι μόνο τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων, αλλά και το ποιοι τελικά τις διεκδικούν.
Οι παραδοσιακές entry-level θέσεις, που για δεκαετίες αποτελούσαν το πρώτο βήμα για τους νέους αποφοίτους, έχουν μειωθεί, ενώ ταυτόχρονα όλο και περισσότεροι έμπειροι εργαζόμενοι στρέφονται προς αυτές. Το αποτέλεσμα είναι ένας ασυνήθιστος ανταγωνισμός ανάμεσα σε διαφορετικές γενιές.
Από τότε που ξεκίνησε το τελευταίο της έτος στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ τον Σεπτέμβριο, η Κέιτι, που μίλησε στους Times, έχει κάνει πάνω από 180 αιτήσεις για δουλειά. Όπως λέει, περνάει από πολλά online τεστ και κάποιες συνεντεύξεις με τεχνητή νοημοσύνη, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν παίρνει καμία απάντηση από τους εργοδότες.
Στους μήνες που ακολούθησαν, παρατήρησε κάτι ακόμη. «Ακολουθώ όλες τις εταιρείες στις οποίες έχω κάνει αίτηση στο LinkedIn, καθώς και recruiters που δουλεύουν σε graduate θέσεις», εξηγεί η Κέιτι, 21 ετών. «Και έχω προσέξει ότι πολλοί από αυτούς που προσλαμβάνονται για θέσεις που νόμιζα ότι είναι entry-level έχουν στην πραγματικότητα μεγάλη εμπειρία — κανονική καριέρα στο βιογραφικό τους και είναι αρκετά μεγαλύτεροι σε ηλικία από εμένα. Εκτός από την έλλειψη αρχικών θέσεων για τη γενιά Ζ, φαίνεται ότι πλέον ανταγωνιζόμαστε και μεγαλύτερες γενιές για τις ίδιες δουλειές».
Έλλειψη θέσεων εργασίας
Η μεγάλη «ξηρασία» θέσεων εργασίας με έντονη παρουσία τεχνητής νοημοσύνης φέτος πλήττει εξίσου τους νεότερους και τους μεγαλύτερους σε ηλικία υποψήφιους. Περίπου ένα εκατομμύριο νέοι ηλικίας 16 έως 24 ετών δεν βρίσκονται σε εργασία, εκπαίδευση ή κατάρτιση (ΝΕΕΤ), σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του πρώην υπουργού Υγείας Άλαν Μίλμπερν για τους νέους και την εργασία. Σχεδόν ο ίδιος αριθμός δυσκολεύεται επίσης να βρει δουλειά. Όλα αυτά σημαίνουν ότι η «γενιά του Walkman» και η «γενιά του Spotify» ανταγωνίζονται ολοένα και περισσότερο για τις ίδιες θέσεις εργασίας.
Αυτό έχει παρατηρήσει και η Χέιλι Γιούστεϊς, που διευθύνει την εταιρεία επικοινωνίας deep tech Commplicated. Την περασμένη Κυριακή δημοσίευσε μια entry-level θέση ως «founder’s associate». «Είναι μια junior πρόσληψη και περίμενα κυρίως νέους αποφοίτους να κάνουν αίτηση, όπως συνέβαινε παλιότερα», εξηγεί. «Αλλά αυτή τη φορά είχα τεράστια εισροή ενδιαφέροντος, από νέους αποφοίτους μέχρι εξαιρετικά έμπειρους 50χρονους. Είχα πρώην δημοσιογράφους μεγάλων εφημερίδων, ανθρώπους που είχαν τις δικές τους επιχειρήσεις, επαγγελματίες μεσαίας καριέρας. Έμεινα πραγματικά έκπληκτη».
Η Ντι Κάπλαντ, 55 ετών, δεν περίμενε ποτέ ότι θα βρεθεί σε αυτή τη θέση. Είχε μια λαμπρή καριέρα ως project manager, συμπεριλαμβανομένης θητείας στον στρατό. Πιο πρόσφατα εργάστηκε ως μοναδική υπεύθυνη ενός πολυεκατομμυριούχου έργου αναβάθμισης συστημάτων για τον όμιλο Lloyds Banking Group, ένα έργο που επηρέασε εκατομμύρια χρήστες τραπεζικών εφαρμογών. «Το γεγονός ότι δεν υπήρξε καμία είδηση για αποτυχία σημαίνει ότι έκανα καλή δουλειά», λέει χαμογελώντας.
Ωστόσο, το συμβόλαιό της ολοκληρώθηκε το 2024, καθώς η θέση της μεταφέρθηκε στην Ινδία. Μετά από περισσότερες από 3.000 αιτήσεις, δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη. Σπάνια λαμβάνει απαντήσεις από εργοδότες και έχει αρχίσει να κάνει αιτήσεις ακόμη και για entry-level δουλειές που είχε στην αρχή της καριέρας της, όπως θέσεις προσωπικού βοηθού — μια δουλειά που είχε κάνει στο PwC τρεις δεκαετίες πριν. Είχε μια ελπιδοφόρα προοπτική για θέση project manager στο National Grid, μέσω της εταιρείας Stem Returners, αλλά η διαδικασία «πάγωσε» και από τον Απρίλιο δεν έχει υπάρξει καμία ενημέρωση από τον εργοδότη.
Οι μεγαλύτεροι «μπαίνουν» δυναμικά στην εστίαση
Ακόμη και οι δουλειές στον τομέα της φιλοξενίας και εστίασης και της gig economy προσελκύουν ολοένα και περισσότερους μεγαλύτερους σε ηλικία υποψηφίους. Η πλατφόρμα προσωρινών εργασιών Pioneering People, που βρίσκει βάρδιες σε εστιατόρια και εκδηλώσεις, έχει καταγράψει αύξηση 35% στις εγγραφές ατόμων άνω των 45 ετών τους τελευταίους δύο μήνες.
Η Σάρα Μουρ, ιδιοκτήτρια του Carousel Tearooms στο Τιούκσμπερι του Γκλόστερσαϊρ, προσλαμβάνει κυρίως εφήβους και νεαρούς ενήλικες, αλλά λέει ότι ξαφνικά εμφανίζονται και μεγαλύτεροι υποψήφιοι. «Έχουμε άτομα μέσης ηλικίας που κάνουν αίτηση τώρα, με ή χωρίς εμπειρία», αναφέρει. Για τη Μουρ, η πρόσληψη νέων παραμένει οικονομικά πιο συμφέρουσα. Αν έχει δύο υποψηφίους — έναν κάτω των 18, με κατώτατο μισθό 8 λίρες την ώρα, και έναν άνω των 21 που πρέπει να πληρώνεται τουλάχιστον 12,71 λίρες την ώρα — συνήθως επιλέγει τον νεότερο. «Δεν έχω πολλά οικονομικά περιθώρια στην επιχείρηση και επιλέγω το πιο φθηνό».
Γιατί προτιμούνται οι μεγαλύτεροι;
Ορισμένοι μεγαλύτεροι εργοδότες, ωστόσο, λένε ότι προτιμούν την εμπειρία και την αξιοπιστία των μεγαλύτερων εργαζομένων, καθώς δέχονται πλέον αιτήσεις από ανθρώπους στα 50 και 60 τους ακόμη και για entry-level θέσεις.
Η εταιρεία call center ArvatoConnect απασχολεί 720 άτομα για πελάτες όπως χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και την εφορία του Ηνωμένου Βασιλείου. Παραδοσιακά προσέλκυε νεανικό και προσωρινό εργατικό δυναμικό, αλλά η διευθύνουσα σύμβουλος Ντέμπρα Μάξγουελ λέει ότι πλέον δέχεται «όλο και πιο ποικιλόμορφους υποψηφίους, με πολύ περισσότερους μεγαλύτερους και έμπειρους επαγγελματίες να ενδιαφέρονται για δουλειές που παλαιότερα θεωρούνταν junior».
Η ίδια αποδίδει την αλλαγή σε διάφορους λόγους: «Για κάποιους είναι η ανάγκη για καλύτερη ισορροπία ζωής-εργασίας — οι δουλειές μας είναι ευέλικτες, σταθερές και επιτρέπουν τηλεργασία — κάτι που ελκύει μεγαλύτερους εργαζομένους. Άλλοι θέλουν να απομακρυνθούν από θέσεις υψηλής πίεσης και να ξεκινήσουν μια δεύτερη καριέρα».