Γιατί χάνουμε τόσο εύκολα την ψυχραιμία μας όταν βρισκόμαστε με τους γονείς μας;
Έχετε ποτέ αναρωτηθεί γιατί, ενώ στη δουλειά διαχειρίζεστε δύσκολες καταστάσεις με ψυχραιμία, αρκεί μια κουβέντα από τους γονείς σας για να χάσετε την ψυχραιμία σας;
Ίσως είστε πλέον και εσείς γονείς, έχετε τη δική σας οικογένεια, παίρνετε καθημερινά σημαντικές αποφάσεις και αντιμετωπίζετε απαιτητικές υποχρεώσεις. Κι όμως, μια φαινομενικά αθώα ερώτηση όπως «Είσαι σίγουρος ότι αυτό είναι το σωστό;» ή μια συμβουλή που δεν ζητήσατε μπορεί να σας κάνει να νιώσετε σαν να επιστρέψατε ξανά στην εφηβεία. Δεν είστε οι μόνοι. Σύμφωνα με τους ειδικούς, πρόκειται για μια πολύ συνηθισμένη ανθρώπινη αντίδραση που σχετίζεται με τη μοναδική θέση που κατέχουν οι γονείς στη ζωή μας.
Οι γονείς μας ίσως είναι εκείνοι που μας γνωρίζουν περισσότερο από όλους
Σε ένα αρμονικό οικογενειακό περιβάλλον, οι γονείς είναι οι πρώτοι άνθρωποι που μας είδαν να μεγαλώνουμε. Γνώρισαν τους φόβους μας, τις αποτυχίες, τις επιτυχίες, τις ανασφάλειες και τις πιο ευάλωτες στιγμές μας. Ξέρουν τις συνήθειές μας, τις αδυναμίες μας και πολλές φορές μπορούν να καταλάβουν τι σκεφτόμαστε ακόμη και από μια έκφραση του προσώπου μας.
Ακριβώς γι’ αυτό, τα λόγια τους έχουν διαφορετικό βάρος από τα λόγια οποιουδήποτε άλλου. Μια παρατήρηση από έναν συνάδελφο πιθανότατα θα περάσει απαρατήρητη. Η ίδια ακριβώς φράση, όταν προέρχεται από έναν γονιό, μπορεί να μας προκαλέσει έντονο εκνευρισμό ή να μας κάνει να νιώσουμε ότι δεχόμαστε κριτική.
Συχνά δεν είναι η συγκεκριμένη κουβέντα που μας ενοχλεί, αλλά όλα όσα κουβαλά μαζί της. Μια απλή ερώτηση μπορεί να ξυπνήσει παλιές αναμνήσεις: στιγμές που νιώθαμε ότι έπρεπε να αποδείξουμε την αξία μας, ότι δεν μας εμπιστεύονταν αρκετά ή ότι δεχόμασταν συνεχώς διορθώσεις. Ο εγκέφαλος συνδέει ασυνείδητα το παρόν με το παρελθόν. Έτσι, μια μικρή παρατήρηση μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη συναισθηματική αντίδραση από αυτή που πραγματικά δικαιολογεί η περίσταση.
Γιατί αισθανόμαστε ξανά παιδιά;
Οι ειδικοί περιγράφουν αυτό το φαινόμενο ως μια φυσιολογική μορφή “ψυχικής παλινδρόμησης”. Έτσι, όταν βρισκόμαστε με τους γονείς μας, ενεργοποιούνται ασυνείδητα παλιοί οικογενειακοί ρόλοι. Ο «καλός μαθητής», το «ανυπάκουο παιδί», εκείνος που προσπαθούσε πάντα να ευχαριστήσει τους άλλους ή εκείνος που ένιωθε ότι δεν τον καταλάβαιναν, μπορεί να εμφανιστούν ξανά χωρίς καν να το αντιληφθούμε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε ωριμάσει. Σημαίνει απλώς ότι οι οικογενειακές σχέσεις έχουν βαθιές ρίζες και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε ακόμη και δεκαετίες αργότερα.
Από την πλευρά τους οι γονείς, ακόμη κι όταν τα παιδιά τους έχουν ενηλικιωθεί, συνεχίζουν ασυνείδητα να λειτουργούν όπως παλιά. Συμβουλεύουν, διορθώνουν, ανησυχούν ή προσπαθούν να προστατεύσουν, γιατί αυτός ήταν ο ρόλος τους για πολλά χρόνια. Οι προθέσεις τους συνήθως είναι καλές. Ωστόσο, όταν το παιδί έχει γίνει ένας ανεξάρτητος ενήλικας, αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να εκληφθούν ως παρέμβαση ή έλλειψη εμπιστοσύνης.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: ο γονιός προσπαθεί να βοηθήσει, ενώ ο ενήλικας γιος ή η κόρη αισθάνεται ότι αμφισβητείται.
Μπορούν να αλλάξουν αυτά τα μοτίβα;
Η αλλαγή δεν είναι εύκολη, αλλά είναι εφικτή. Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε τι πραγματικά μας ενοχλεί. Αξίζει να αναρωτηθούμε: με ενόχλησε η φράση που άκουσα ή αυτό που μου θύμισε; Όταν κατανοούμε ότι πολλές αντιδράσεις έχουν τις ρίζες τους σε παλιότερες εμπειρίες, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις οικογενειακές συζητήσεις με περισσότερη ψυχραιμία και λιγότερη άμυνα.
Το ίδιο ισχύει και για τους γονείς. Όσο τα παιδιά μεγαλώνουν, τόσο περισσότερο χρειάζονται εμπιστοσύνη, σεβασμό στις επιλογές τους και χώρο να κάνουν ακόμη και τα δικά τους λάθη.
* Πηγή: Vita