Γιατί η ρύθμιση που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αφορά λίγους – Τιμωρούνται οι συνεπείς – Στα 420,9 δισ. ευρώ έφτασε το ιδιωτικό χρέος σύμφωνα με το ΙΟΒΕ
Ρύθμιση για λίγους και κλειστή πόρτα για όσους παραμένουν συνεπείς στις υφιστάμενες ρυθμίσεις τους…προσφέρουν οι σημερινές ανακοινώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Την ίδια στιγμή, στα 420,9 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 169% του ΑΕΠ, ανήλθε το ιδιωτικό χρέος το πρώτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με τη σημερινή ανακοίνωση του ΙΟΒΕ, καταγράφοντας αύξηση κατά 22,1 δισ. ευρώ σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα. Την ίδια στιγμή, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές διαμορφώθηκαν στα 238,6 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας το βάρος των ανεξόφλητων υποχρεώσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η επέκταση των 72 δόσεων σε 120, την οποία ανακοίνωσε ο ίδιος στο σημερινό υπουργικό συμβούλιο, δίνει περισσότερο χρόνο αποπληρωμής σε λίγους, αλλά διατηρεί έναν κρίσιμο αποκλεισμό που δεν είναι άλλος από το ότι οι παλαιές οφειλές που βρίσκονται ήδη σε ενεργή ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 δεν μπορούν να μεταφερθούν στο νέο σχήμα, με ρητή εξαίρεση όσες έχουν υπαχθεί στις 72 δόσεις.
Ως εκ τούτου, για τον επαγγελματία που πληρώνει κανονικά μια πάγια ρύθμιση, πιέζεται από το ενεργειακό κόστος και χρειάζεται μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση, η εξαγγελία αποδεικνύεται δώρον άδωρον. Η συνέπεια στην εξυπηρέτηση του χρέους δεν του εξασφαλίζει πρόσβαση στην ίδια διευκόλυνση που παρέχεται σε όσους έχουν αρρύθμιστες οφειλές.
Η κυβέρνηση υποδύεται πως αναγνωρίζει ότι η ενεργειακή κρίση περιορίζει τη δυνατότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων να εξυπηρετούν τα συσσωρευμένα χρέη τους. Ωστόσο, η πίεση αυτή δεν αφορά μόνο όσους έχουν ήδη σταματήσει να πληρώνουν. Αφορά και εκείνους που συνεχίζουν, συχνά με μεγάλες θυσίες, να τηρούν τις υποχρεώσεις τους.
Περισσότερες δόσεις, περιορισμένη πρόσβαση
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αποπληρωμή έως 120 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη καταβολή 30 ευρώ. Διευρύνει επίσης την περίοδο των επιλέξιμων χρεών, καλύπτοντας οφειλές που έγιναν ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, αντί για το τέλος του 2023.
Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων μεταφέρεται στις 30 Ιουνίου 2027, ενώ όσοι έχουν ενταχθεί στις 72 δόσεις μπορούν, με αίτησή τους, να μεταφερθούν στις 120.
Το όφελος για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις είναι υπαρκτό. Δεν είναι όμως γενικευμένο. Η περίμετρος παραμένει περιορισμένη από την προϋπόθεση να είναι οι οφειλές αρρύθμιστες στις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ τα νεότερα χρέη, από την 1η Ιανουαρίου 2025, παραπέμπονται στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.
Ένας οφειλέτης μπορεί επομένως να χρειάζεται να εξυπηρετεί ταυτόχρονα τη νέα ρύθμιση, μια δεύτερη για τα πρόσφατα χρέη και τις τρέχουσες υποχρεώσεις του. Η μείωση της δόσης του παλαιού χρέους δεν εγγυάται ότι το συνολικό μηνιαίο βάρος γίνεται βιώσιμο.
Παράλληλα, το ανακοινωθέν επιτόκιο παραμένει στο 5,84%, χωρίς να περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση απομείωση προσαυξήσεων. Η κυβέρνηση επικαλείται την ίση μεταχείριση με όσους βρίσκονται στην πάγια ρύθμιση. Η ισότητα στο επιτόκιο, όμως, δεν συνοδεύεται από ισότητα στον διαθέσιμο χρόνο αποπληρωμής.
Το «καμπανάκι»
Η περιορισμένη ανταπόκριση στις 72 δόσεις είχε ήδη αναδείξει το πρόβλημα. Με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία, έχουν καταγραφεί 20.000 αιτήσεις προς την Εφορία και 11.000 προς τον ΕΦΚΑ, ήτοι μόλις 31.000 συνολικά. Πρόκειται για αιτήσεις και όχι για επιβεβαιωμένο αριθμό ολοκληρωμένων εντάξεων ή μοναδικών οφειλετών.
Η αύξηση των δόσεων απαντά σε ένα μέρος των δυσκολιών. Παραμένει, όμως, το ερώτημα εάν οι όροι πρόσβασης επιτρέπουν στη ρύθμιση να φτάσει στις επιχειρήσεις που χρειάζονται στήριξη προτού χάσουν και την τελευταία δυνατότητα πληρωμής.
Τι ζητούσε η αγορά στο OT FORUM
Οι παρεμβάσεις των φορέων στο OT FORUM της 90ής ΔΕΘ είχαν καταστήσει σαφές ότι η αγορά ζητούσε συνδυασμό περισσότερων δόσεων, ευρύτερης πρόσβασης και αντιμετώπισης των επιβαρύνσεων.
Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, υποστήριξε ότι η ίδια η πραγματικότητα επαναφέρει το αίτημα των 120 δόσεων. Ζήτησε μια ρεαλιστική ρύθμιση, συνδέοντας την ανάγκη αυτή με την ασφυξία ρευστότητας: για μία στις δύο μικρές επιχειρήσεις, όπως ανέφερε, τα ταμειακά διαθέσιμα δεν επαρκούν για περισσότερο από έναν μήνα. www.ot.gr
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ, Γιάννης Μπρατάκος, εξέφρασε δυσαρέσκεια για την απουσία των 120 δόσεων από τις εξαγγελίες της ΔΕΘ. «Οι Έλληνες επιχειρηματίες ξέρετε κατά βάση δεν είναι μπαταχτσήδες, είναι νοικοκυραίοι και δεν θέλουν να χρωστούν», σημείωσε. Υποστήριξε ότι ένας βιώσιμος τρόπος αποπληρωμής ωφελεί τόσο τις επιχειρήσεις όσο και το κράτος, ζητώντας παράλληλα συμψηφισμό των κρατικών οφειλών προς τις επιχειρήσεις με τα χρέη τους προς το Δημόσιο.
Ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας, Κωνσταντίνος Δαμίγος, περιέγραψε ένα τριπλό αίτημα: 120 δόσεις, απομείωση προσαυξήσεων και λογικό επιτόκιο. Επισήμανε ότι οι παρεμβάσεις που περίμεναν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν είχαν ανακοινωθεί. Η σημερινή εξαγγελία καλύπτει το σκέλος του αριθμού των δόσεων, αφήνοντας ανοιχτό εκείνο της μείωσης των προσαυξήσεων.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, υποστήριξε ότι μια τέτοια ρύθμιση μπορεί να ενισχύσει τις δημόσιες εισπράξεις, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Διευκρίνισε ότι η πρόταση του εμπορικού κόσμου περιλάμβανε επιτόκιο στα επίπεδα του εξωδικαστικού μηχανισμού και κάλυψη των χρεών που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, Κυριάκος Μερελής, έθεσε ευθέως το ζήτημα της πρόσβασης: ζήτησε μετάβαση από τις 72 στις 120 δόσεις με πιο ευέλικτα κριτήρια, ώστε να ωφεληθούν οι επαγγελματίες που έχουν ανάγκη. Τόνισε ότι τα χρέη συσσωρεύθηκαν στην προσπάθεια να κρατηθούν οι επιχειρήσεις ανοιχτές και συνέδεσε τη βιώσιμη ρύθμιση με την απόκτηση φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας.
Οι αλλαγές για τους servicers
Στο ίδιο πακέτο, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε αυστηρότερους κανόνες για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με έμφαση στην προστασία όσων τηρούν συμφωνημένες ρυθμίσεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, εάν servicer παραβιάσει συμφωνημένη ρύθμιση προχωρώντας σε πλειστηριασμό ή κατάσχεση, η πράξη θα ακυρώνεται, θα επιβάλλεται πρόστιμο έως 500.000 ευρώ και ο οφειλέτης θα πιστώνεται αυτόματα με ποσό που αντιστοιχεί σε πέντε δόσεις της αρχικής συμφωνίας.
Παράλληλα, η απευθείας διαπραγμάτευση θα αποκτήσει δεσμευτικό πλαίσιο, με κανόνες, προθεσμίες απάντησης και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Προβλέπεται πλαφόν 15% στην προκαταβολή, ενώ εάν ο οφειλέτης δεν λάβει πλήρη εικόνα της οφειλής του εντός 45 ημερών, θα παγώνουν οι τόκοι.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τη σημερινή ανακοίνωση του ΙΟΒΕ, οι εταιρείες διαχείρισης εξακολουθούν να διαχειρίζονται περισσότερο από το 90% του συνόλου των μη εξυπηρετούμενων δανείων, συγκεντρώνοντας το μεγαλύτερο βάρος της διαχείρισης των προβληματικών δανειακών υποχρεώσεων.
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε επίσης τη δυνατότητα επιλογής διάσωσης της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, που τέθηκε σε ισχύ στις 21 Σεπτεμβρίου. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής των νέων παρεμβάσεων στους servicers θα κριθούν στο νομοθετικό πλαίσιο που θα ακολουθήσει.