Παρά το γεγονός πως η εικόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία δύο χρόνια η Ισπανία αντιστέκεται στην «οικονομία του πολέμου» διατηρώντας στα ίδια επίπεδα τις δαπάνες της για το ΝΑΤΟ.
Κόντρα στη «σκληρή» γραμμή της Ουάσιγκτον επιμένει η Μαδρίτη. Ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες (ιδιαίτερα στην Ανατολική και Βόρεια Ευρώπη) έχουν εισέλθει σε μια φάση «πολεμικής οικονομίας», ανταποκρινόμενες στα κελεύσματα του προέδρου Τραμπ, η Ισπανία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις υποχρεώσεις της προς το ΝΑΤΟ και τη διατήρηση του κοινωνικού της κράτους.
Η Ισπανία θα διατηρήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ το 2026
Η χώρα της Ιβηρικής Χερσονήσου φαίνεται να κάνει το «απολύτως απαραίτητα» για να είναι εντάξει με τις υποχρεώσεις της απέναντι στους συμμάχους χωρίς όμως να θυσιάσει χρήματα για την παιδεία, την υγεία και γενικότερα για το κοινωνικό κράτος.
Η βάση του 2%
Το 2025 αποτέλεσε έτος-ορόσημο καθώς για πρώτη φορά, όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ που ανήκουν στο ΝΑΤΟ «έπιασαν» και ξεπέρασαν το όριο του 2% του ΑΕΠ. Οι χώρες που γειτνιάζουν με τη Ρωσία έχουν ξεπεράσει προ πολλού το όριο αυτό και κινούνται προς επίπεδα που θυμίζουν Ψυχρό Πόλεμο, ανταποκρινόμενες στις πιέσεις για ακόμα μεγαλύτερες δαπάνες.
Στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη υπήρξε έντονη πίεση από τις ΗΠΑ για αύξηση του ορίου στο 5% του ΑΕΠ (3,5% για καθαρά αμυντικά συστήματα και 1,5% για υποδομές/κυβερνοασφάλεια) με χρονικό ορίζοντα το 2035. Η Ισπανία αρνήθηκε κατηγορηματικά το στόχο του 5%, χαρακτηρίζοντάς τον «ασύμβατο με το κοινωνικό κράτος».
Δεν αυξάνει τις δαπάνες η Ισπανία
Με την γεωπολιτική αστάθεια να «χτυπάει κόκκινο» μετά την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και το επεισόδιο ανάμεσα σε Μαδρίτη και Ουάσιγκτον να είναι νωπό (σ.σ. μπλόκο της Ισπανίας να δώσει «πράσινο φως» για να χρησιμοποιηθούν οι κοινές βάσεις για επιθέσεις αμερικανών αεροσκαφών στο Ιράν) η ισπανίδα υφυπουργός Άμυνας, Amparo Valcarce, ανακοίνωσε ότι η χώρα της θα διατηρήσει τις δαπάνες της στο 2% του ΑΕΠ για την άμυνα μέχρι το 2026, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι του ΝΑΤΟ.
Κατά τη διάρκεια ομιλίας της εξήγησε στα ισπανικά μέσα ενημέρωσης ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός έχει αυξηθεί σταδιακά τα τελευταία χρόνια σε περισσότερα από 34 δισεκατομμύρια ευρώ, όμως παραμένει (σ.σ. σε ποσοστό επί του ΑΕΠ) ένας από τους χαμηλότερους προϋπολογισμούς στην ΕΕ.
Σύμφωνα με την ίδια, η Ισπανία έχει ήδη επιτύχει τον στόχο του 2% του ΑΕΠ για στρατιωτικές δαπάνες έως το 2025, εκπληρώνοντας έτσι τις δεσμεύσεις απέναντι στους εταίρους και συμμάχους της στο ΝΑΤΟ.
Η υπουργός εξήγησε ότι ένα σημαντικό μέρος των κονδυλίων θα χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση της εθνικής αμυντικής βιομηχανίας, για την ασφάλεια και την άμυνα.
Στην ομιλία της υπερασπίστηκε το γεγονός ότι η ισπανική και ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική βασίζεται στην έννοια της «αξιόπιστης αποτροπής». Κατά τη γνώμη της, όταν οι χώρες διαθέτουν επαρκείς δυνατότητες για να εγγυηθούν την ασφάλειά τους, μειώνεται ο κίνδυνος βίαιων αντιπαραθέσεων.
«Ιστορικά, η αξιόπιστη αποτροπή έχει αποδειχθεί ότι είναι ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην αποφυγή συγκρούσεων και στη διατήρηση της διεθνούς ισορροπίας», τόνισε. Σε αυτό το πλαίσιο, η επικεφαλής του υπουργείου επέμεινε ότι η δέσμευση της Ισπανίας και της Ευρώπης είναι να ενισχύσει την παγκόσμια ασφάλεια υπό το πρίσμα μια σταθερής δέσμευσης για την ειρήνη.
Η «ασφάλεια» δεν μετριέται μόνο με τανκς
Να σημειώσουμε πως η Ισπανία ηγείται μιας ομάδας χωρών του Νότου που υποστηρίζουν ότι η «ασφάλεια» δεν μετριέται μόνο με τανκς, αλλά και με την κοινωνική σταθερότητα και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Πρωταθλήτρια της Ευρώπης στις δαπάνες είναι η Πολωνία, φτάνοντας το 4,7% του ΑΕΠ το 2025 και στοχεύοντας ακόμη ψηλότερα. Όλες οι Βαλτικές χώρες κινούνται πλέον πάνω από το 3,5% – 4%.
Η Ελλάδα αποτελεί μια από τις ελάχιστες χώρες του ΝΑΤΟ που ξεπερνούν σταθερά το όριο του 2% εδώ και δεκαετίες, ακόμα και κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Για το 2025 το παρέμεινε σταθερά πάνω από το 3%, με τον προϋπολογισμό να διαμορφώνεται γύρω στα 6,1 – 6,5 δισ. ευρώ. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η Ελλάδα θα διατηρήσει δαπάνες και το 2026 κοντά στο 3,1%, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα.