Τα μετρητά εξακολουθούν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή λειτουργία των ελληνικών επιχειρήσεων, παρά τη ραγδαία εξάπλωση των ψηφιακών πληρωμών. Τι αποκαλύπτει η νέα πανευρωπαϊκή έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Σημαντική αντοχή συνεχίζουν να επιδεικνύουν τα μετρητά στην ελληνική αγορά. Την ώρα που η Ευρωζώνη επιταχύνει τη μετάβασή της προς τις ηλεκτρονικές πληρωμές οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα διατηρούν μια ιδιαίτερη σχέση με το ρευστό διαμορφώνοντας ένα ξεχωριστό τοπίο όσον αφορά την αποδοχή πληρωμών, το κόστος διαχείρισης και τις τραπεζικές προμήθειες.
Σε μια εποχή όπου ο ψηφιακός μετασχηματισμός των συναλλαγών καλπάζει και το Ευρωσύστημα προετοιμάζει το έδαφος για την είσοδο του ψηφιακού ευρώ, η πραγματική οικονομία συνεχίζει να εκπέμπει τα δικά της σήματα
Η πανευρωπαϊκή έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για τη χρήση των μετρητών από τις επιχειρήσεις στη ζώνη του ευρώ το 2026 αποκαλύπτει μια ενδιαφέρουσα εικόνα: τα μετρητά όχι μόνο δεν εξαφανίζονται, αλλά στην περίπτωση της Ελλάδας καταγράφουν από τα υψηλότερα ποσοστά αποδοχής σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Παραμένουν ο «βασιλιάς» για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τα ευρήματα της ΕΚΤ, η Ελλάδα μοιράζεται την πρώτη θέση της Ευρωζώνης μαζί με την Ιταλία, καταγράφοντας το εντυπωσιακό 99% στην αποδοχή μετρητών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε φυσικά σημεία πώλησης.
Το ποσοστό αυτό τοποθετεί την ελληνική αγορά στην κορυφή της σχετικής λίστας, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (92%), και σε πλήρη αντίθεση με χώρες όπως το Βέλγιο (81%) ή η Κύπρος (76%), όπου η άρνηση ή η αποχή από τα μετρητά είναι αισθητά πιο συχνό φαινόμενο.
Ποιοι κλάδοι επιμένουν στα μετρητά
Η ακτινογραφία της ΕΚΤ αναλύει την εγχώρια και ευρωπαϊκή αγορά εστιάζοντας στους τομείς που έρχονται σε άμεση επαφή με τον τελικό καταναλωτή: το λιανικό εμπόριο, την εστίαση, τα ξενοδοχεία, καθώς και τον κλάδο της ψυχαγωγίας και των τεχνών.
Στην Ελλάδα, οι τομείς της εστίασης (εστιατόρια, καφέ) και του λιανικού εμπορίου παρουσιάζουν σχεδόν απόλυτη κάλυψη, αγγίζοντας το 100% στην αποδοχή μετρητών σε επιμέρους κατηγορίες.
- Εστίαση και φιλοξενία: Τα εστιατόρια, τα καφέ και τα μικρά τουριστικά καταλύματα θεωρούν τα μετρητά αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Στην εστίαση ειδικότερα, η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των εφτά χωρών της Ευρωζώνης όπου το ποσοστό αποδοχής μετρητών από τις ΜμΕ φτάνει το 100%. Τα φιλοδωρήματα, οι μικροσυναλλαγές και η ανάγκη για ρευστό κρατούν τα μετρητά στην πρώτη γραμμή.
- Λιανικό εμπόριο: Στα καταστήματα τροφίμων, τα αρτοποιεία, τα μίνι μάρκετ, τα πρατήρια καυσίμων και τα περίπτερα η αποδοχή μετρητών αγγίζει επίσης το απόλυτο (100% στο συνολικό λιανεμπόριο των ΜμΕ στην Ελλάδα). Αν και τα POS είναι πλέον παντού υποχρεωτικά, οι επιχειρηματίες του κλάδου συνεχίζουν να διευκολύνουν τους καταναλωτές που προτιμούν το φυσικό χρήμα για τις καθημερινές τους αγορές.
- Τέχνες, ψυχαγωγία και διασκέδαση: Ο μόνος κλάδος που σε ευρωπαϊκό επίπεδο εμφανίζει ελαφρώς χαμηλότερα ποσοστά (84%) είναι αυτός των τεχνών και της ψυχαγωγίας. Ωστόσο, στην Ελλάδα, ακόμη και στους χώρους θεαμάτων, γυμναστηρίων ή πολιτιστικών εκδηλώσεων, τα μετρητά παραμένουν ευρέως αποδεκτά, με τις εξαιρέσεις να αφορούν κυρίως μεγάλες αλυσίδες ή αμιγώς ψηφιακά συστήματα κρατήσεων.
Υψηλή αποδοχή αλλά αυξημένος προβληματισμός
Παρά το γεγονός ότι το 99% των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων δέχεται μετρητά σήμερα, η έρευνα της ΕΚΤ αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή διαφοροποίηση όσον αφορά τις προσδοκίες για την επόμενη πενταετία.
Ενώ στο σύνολο της Ευρωζώνης το 92% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι σκοπεύει να συνεχίσει να δέχεται μετρητά τα επόμενα 5 χρόνια , στην Ελλάδα ένα σημαντικό ποσοστό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων—που αγγίζει το 23%—δηλώνει ότι ενδέχεται να σταματήσει να δέχεται μετρητά στο μέλλον.
Η παράλληλη εκτόξευση των ψηφιακών πληρωμών
Η επιμονή στα μετρητά δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει μείνει πίσω στην υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών. Αντίθετα, η έρευνα της ΕΚΤ δείχνει ότι η αγορά κινείται με ταχύτητα προς ένα υβριδικό μοντέλο πληρωμών.
Παράλληλα με τα μετρητά, το 88% των επιχειρήσεων στην Ευρωζώνη δέχεται φυσικές κάρτες (χρεωστικές και πιστωτικές). Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, όμως, είναι η αλματώδης αύξηση των mobile payments (πληρωμές μέσω έξυπνων κινητών, ψηφιακών πορτοφολιών όπως Apple Pay/Google Pay, QR codes και άμεσων πληρωμών τύπου IRIS). Μέσα σε μόλις δύο χρόνια (2024-2026), το ποσοστό των επιχειρήσεων στην Ευρωζώνη που αποδέχεται πληρωμές μέσω κινητού σχεδόν διπλασιάστηκε, σκαρφαλώνοντας από το 36% στο 68%.
Στην Ελλάδα, η υποχρεωτική εισαγωγή συστημάτων άμεσης πληρωμής (IRIS) και η πλήρης εξάπλωση των ανέπαφων συναλλαγών έχουν εξοικειώσει πλήρως τους καταναλωτές και τους εμπόρους με το ψηφιακό χρήμα. Έτσι, το ελληνικό ταμείο μετατρέπεται σε ένα πολυλειτουργικό σημείο, όπου το φυσικό χαρτονόμισμα συνυπάρχει αρμονικά με το ανέπαφο «κλικ» του smartphone.
Τραπεζικές υπηρεσίες, καταθέσεις και η επιστροφή στο γκισέ
Ένα ακόμα ενδιαφέρον στοιχείο της έκθεσης αφορά τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων ως προς τις αναλήψεις και τις καταθέσεις. Στην Ευρωζώνη, το 59% των επιχειρήσεων πραγματοποιεί καταθέσεις μετρητών, ενώ μόλις το 22% κάνει αναλήψεις (κυρίως για την εξασφάλιση ψιλών/κέρματα για ρέστα).
Στην Ελλάδα, η πρόσβαση στις τραπεζικές υπηρεσίες παρουσιάζει τις δικές της ιδιομορφίες. Παρά την εξάπλωση των μηχανημάτων αυτόματης κατάθεσης, τα τραπεζικά καταστήματα και το παραδοσιακό γκισέ παραμένουν η κύρια οδός για τη διακίνηση του ρευστού από και προς τις επιχειρήσεις. Η ανάγκη για προμήθεια κερμάτων χαμηλής ονομαστικής αξίας κρατά τους επαγγελματίες σε τακτική επαφή με τις τράπεζες, παρά τα παράπονα για τη μείωση του δικτύου των καταστημάτων και τις ώρες λειτουργίας.
Τα ευρήματα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το 2026 αποδεικνύουν ότι η Ελλάδα παραμένει μια αγορά δύο ταχυτήτων, αλλά με υψηλό βαθμό προσαρμοστικότητας. Από τη μία πλευρά, οι καταναλωτικές συνήθειες, ο τουρισμός και η δομή της μικρής λιανικής διατηρούν τα μετρητά ως απαραίτητο εργαλείο συναλλαγών. Από την άλλη, οι επιχειρήσεις εκσυγχρονίζονται, υιοθετούν ψηφιακές λύσεις και σταθμίζουν διαρκώς το κόστος και την ευκολία κάθε μέσου πληρωμής.
Για τις αρμόδιες αρχές και την Τράπεζα της Ελλάδος, το στοίχημα της επόμενης πενταετίας είναι η διασφάλιση της προσβασιμότητας στο φυσικό χρήμα για όσους το χρειάζονται, χωρίς παράλληλα να παρεμποδίζεται η ανάπτυξη των ασφαλών και χαμηλού κόστους ψηφιακών πληρωμών. Τα μετρητά στην Ελλάδα επιμένουν, όχι ως εμπόδιο στην πρόοδο, αλλά ως μια σταθερή επιλογή ελευθερίας και άμεσης ρευστότητας στην καθημερινή μάχη της αγοράς.